Anasayfa    Başa Dön
Başçavuş Camii

   İstanbulluoğlu mahallesinde yer alan camii, harime giriş kısmındaki kitabesine göre adlandırılmaktadır. Kitabesine göre camii, H.1215 / M.1800 – 1801 yılında Çapanoğlu Süleyman Bey’ in Başçavuşu Halil Ağa tarafından camii, mektep ( yıkılmış, yok ), çifte hamam ve çeşmeden oluşan külliye şeklinde yaptırılmıştır. Mektep camiinin kuzeydoğu köşesinde avlu içinde yer almaktayken, artık yerinde yoktur. Tamamen yıkılmıştır. Hamam ise Salim Korkmaz Evi yanında yer almaktadır. Yangın geçirmiş olup bu gün kullanılmamaktadır.

   Harim, dikdörtgen planlı, düz tavanlıdır. İç mekanı, doğu ve batı duvarda üçer, güney ve kuzeyde ikişer tane, dıştan içe doğru, dıştan içe doğru genişleyen dikdörtgen alt ve bunların üzerindeki üst pencereler aydınlatır. Mihrap güney duvarı ekseninde yarım yuvarlak silindirik gövdelidir. Minber mihrabın batsında, ahşap olarak yapılmıştır. Harimin kuzeyinde, son cemaat yerinin üzerine doğru uzanan çift katlı bir son cemaat yeri vardır. Son cemaat yeri iç ve dıştan iki büyük ahşap direkle desteklenir. Mahfilin yan kanatları güneye doğru ( kıbleye dikey) uzanan bir galeri oluşturur. Bu galeri ince uzun 7 tane sütunçeye oturur ve birbirlerine bağdadi kemerlerle bağlanmaktadır. Mahfilin orta kısmı balkon gibi güneye doğru çıkıntı yapar. Mahfile son cemaat yerinin güneybatı ve kuzey batıdaki merdivenlerle çıkılır. Minare harim ile son cemaat yerinin birleştiği kuzeybatı köşede bulunur.

   Harimin kuzeyindeki son cemaat yerine mihrap eksenindeki bir kapıdan girilir. Son cemaat yerinin yanları harim duvarlarının uzantıları ile önü sonradan cemakanla kapatılmıştır. Son cemaat yerine yamuk şeklinde 4 basamaklı bir merdivenle çıkılır. Ön kısmı iki kare kesitli ağaç direkle dışarı açılan son cemaat yerinin üzeri, doğu ve batı anten duvarları ve bu ağaç direklere oturan mahfil uzantısı ile düz tavan şeklinde örülmüştür.

   Yapı dışında herhangi bir süsleme yer almamaktadır. Harimde ise, yoğun bir şekilde, ahşap ve kalem işi süslemeler görülür. Tavan, kabartma barok motiflerle ve kalem işi kompozisyonlarla aplike tekniği ile halı gibi işlenmiştir. Tavanda iki büyük kare çerçeve vardır. Bu çerçevenin içinde, karenin kenarortaylarına teğet olan büyük bir daire yer alır. Bu dairenin merkezinde, kafes oyma tekniği ile yapılmış taşkın bir sarkıt bulunur. Bu sarkıttan dairenin çemberine doğru güneş ışını gibi, “S” kıvrımların oluşturduğu şeritler vardır. Bu şeritlerin uçları fisto gibi birleştirerek dairenin çemberini oluştururlar. Bu çember ile kare çerçeve arsında kalan üçgen boşluklarda kıvrım dal ve çiçeklerden oluşmuş dört tane kartuş motifi vardır. Tavanın orta zemini kırmızı, diğer zeminler ise yeşil renklidir. Köşelerdeki kartuşlar ise zeminleri yeşilimtrak mavi üzeri sarı, yeşil ve tonlarından oluşan renklerle boyanmıştır. Tavandan başka ahşap süsleme olarak vaiz kürsüsü göze çarpar. Bu kürsü ince sütunlar üzerine oturan ve sütunların birbirine volütlü kemerlerle bağlandığı, korkulukları tavandaki gibi goblen desenleriyle süslü zarif ahşap bir yapıdır. Minber ise korkulukları kafes oyma tekniği ile yapılmış aynalıkları çok sade orijinal bir eserdir.

   Harimde yoğun olarak kalem işi süslemeler yer almaktadır. Yarım yuvarlak niş şeklindeki mihrap, içi ince çubuklar üzerinde taşınan kubbeyi andıran bir bezeme ile bezenmiştir. Yanları burmalı ince sütunludur. Alınlığı ise, alçıdan yapılmış ince volütlerle, “C” ve “S” kıvrımlarla ve bir vitray pencere ile taçlandırılmıştır. Harim alt tavanı, alt ve üst duvarları, harim pencere üzerleri ve araları tamamen kalem işi nakışlarla süslüdür. Duvarların alt kısımları mermer taklidi panolarla, üzeri kıvrım dal motiflerinin oluşturduğu baklava dilimleri içinde ufak çiçek motifleri yer almaktadır. Harimin en güzel süsleme unsuru, ince uzun üst galerilerin alt alt kısmındaki “S” kıvrımlı bağdadi korniş yüzeyindeki şerit manzaralardır. Doğu ve batı korniş yüzeylerinde, ince kartuşlu üçer şerit bulunur. Pano içlerinde birbirlerine çok benzeyen manzaralar vardır. Figür hiç göze çarpmaz. Sadece doğa manzaraları yer alır. Kır yapıları, köşkler, çadırlar,köprüler, yel değirmenleri, dereler , çeşmeler, küçük camiler ve kepenklerini açmış dükkanlar yer almaktadır. Bu mazara kartuşu içinde, manzara resimlerinin bitirilme tarihi olduğu tahmin edilen “sene 1230” yazısı ilgi çekicidir.

   Camii, düz tavanlı kırma çatılı, taş ve tuğla karışımı kagir bir yapıdır. Yapının kuzeybatısına yapışık üstende çıkılabilen yuvarlak gövdeli bir minaresi ile büyük bir avlusu vardır. Avluya kuzey ve güneydeki ufak kapıdan girilir. Batı tarafı hazire olarak kullanılmıştır.

Kaynakça
Müze Arşivi
Acun Hakkı. Bozok Sancağındaki Türk Mimarisi. Ankara - 2005


 
Hazırlayan Arkeolog Ömer YILMAZ
©2007 - 2011©
Yozgat Müze Müdürlüğü Resmi İnternet Sayfası